Nhật Bản và cuộc đua giành vé dự Olympic 2028: Khởi đầu từ Fukuoka

Fukuoka, một thành phố cảng quen thuộc với những cơn gió biển, đang chuẩn bị trở thành tâm điểm của bóng chuyền nam châu Á. Giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2026 sẽ chính thức khởi tranh, và ngay từ những dòng đầu tiên của thông báo, người ta đã thấy một cái tên được nhắc đến với sự trang trọng đặc biệt: Nhật Bản. Không chỉ với tư cách chủ nhà, mà còn là nhà đương kim vô địch, đội bóng xứ mặt trời mọc đang đứng trước cơ hội lịch sử để khẳng định vị thế số một của mình trên đấu trường châu lục, đồng thời mở ra cánh cửa đến Los Angeles 2028. Sự kiện này không đơn thuần là một giải đấu thường niên. Nó là vòng loại World Cup, và quan trọng hơn, là điểm khởi đầu cho cuộc đua giành suất dự Thế vận hội mùa hè 2028. Với bối cảnh đó, mọi trận đấu tại Fukuoka đều mang một ý nghĩa chiến lược sâu xa, vượt xa giá trị của một danh hiệu châu lục. Đây là nơi mà những toan tính dài hơi của các liên đoàn bóng chuyền châu Á bắt đầu được phơi bày, và là nơi mà những khoảng trống trên sân đấu sẽ quyết định số phận của cả một chu kỳ Olympic. Nhìn vào bảng A, nơi Nhật Bản nằm chung với Bahrain, Oman và Australia, tôi nhớ lại một nguyên tắc mà tôi đã rút ra sau nhiều năm ngồi ở hàng ghế bình luận: khối phòng ngự không sụp đổ; nó chỉ lùi để dụ người khác tiến vào cái bẫy đã định. Nhưng ở đây, câu chuyện không nằm ở hàng chắn. Nó nằm ở sự chênh lệch đẳng cấp quá lớn giữa đội chủ nhà và phần còn lại của bảng đấu. Sự chênh lệch này, nếu không được xử lý khéo léo, có thể trở thành cái bẫy cho chính Nhật Bản. Dữ liệu lịch sử là không thể bàn cãi. Nhật Bản là đội bóng giàu thành tích nhất lịch sử giải đấu với 10 lần vô địch, 4 lần á quân và 4 lần giành huy chương đồng. Họ cũng là đội tuyển duy nhất của AVC từng đăng quang tại Thế vận hội, với tấm huy chương vàng tại Munich 2026. Trên bảng xếp hạng FIVB hiện tại, họ đứng thứ 6, vị trí cao nhất trong số các đội tuyển châu Á. Và mới đây, tại Volleyball Nations League 2026, họ đã kết thúc ở vị trí thứ 4, một thành tích đủ để chứng minh rằng họ không chỉ mạnh ở khu vực mà còn có thể cạnh tranh sòng phẳng với các đội bóng hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, tôi không viết bài này để ca ngợi thành tích của Nhật Bản. Tôi viết để phân tích một thực tế mà ít người để ý: khi một đội bóng quá mạnh so với các đối thủ còn lại, họ sẽ phải đối mặt với một thử thách vô hình mà không một bài tập chiến thuật nào có thể mô phỏng được. Đó là sự xói mòn của sự tập trung. Khi bạn biết mình có thể thắng Bahrain hay Oman mà không cần nỗ lực tối đa, bạn sẽ dễ dàng rơi vào trạng thái chủ quan. Và trong bóng chuyền, một khoảnh khắc mất tập trung cũng đủ để biến một trận đấu dễ dàng thành một cơn ác mộng. Tôi nhớ lại trận đấu giữa Pháp và Argentina tại World Cup 2026. Pavard dạy tôi: người ta nhìn cú sút, còn tôi nhìn lúc cậu ấy chọn vị trí bên ngoài vòng cấm. Trong bóng chuyền cũng vậy. Người ta sẽ nhìn vào tỷ số 3-0, nhưng tôi sẽ nhìn vào cách Nhật Bản di chuyển đội hình khi đối thủ giao bóng. Sự chủ động trong từng bước di chuyển, từng lựa chọn vị trí sẽ cho tôi biết liệu họ có đang thực sự nghiêm túc với giải đấu này hay không. Australia, với danh hiệu vô địch năm 2026, là đối thủ đáng gờm nhất trong bảng đấu. Nhưng ngay cả Australia cũng không phải là một thử thách thực sự cho Nhật Bản ở thời điểm hiện tại. Khoảng cách về trình độ, về chiều sâu đội hình, về hệ thống đào tạo trẻ đã được nới rộng đáng kể trong những năm gần đây. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn hơn: liệu sự thống trị của Nhật Bản có đang vô tình làm giảm sức hấp dẫn của bóng chuyền nam châu Á? Khi kết quả của các trận đấu vòng bảng gần như đã được định đoạt từ trước, liệu khán giả có còn hứng thú theo dõi? Sân vắng không lấy đi tiếng hò reo; nó lấy đi những cái cớ để giấu sự rối loạn của đội bóng. Và ở Fukuoka, với sự cổ vũ cuồng nhiệt của khán giả nhà, Nhật Bản sẽ không có cái cớ nào để biện minh cho một màn trình diễn kém cỏi. Áp lực từ kỳ vọng của người hâm mộ, từ truyền thống lịch sử, từ vị thế số một châu Á, tất cả sẽ đè nặng lên vai các cầu thủ trẻ của họ. Đây chính là lúc mà bản lĩnh thực sự được kiểm chứng. Tôi đã theo dõi bóng chuyền châu Á trong gần bốn thập kỷ. Tôi đã chứng kiến sự trỗi dậy của Trung Quốc, sự kiên cường của Hàn Quốc, và bây giờ là sự thống trị của Nhật Bản. Mỗi thời kỳ đều có những câu chuyện riêng, những biến động riêng. Nhưng có một điều không bao giờ thay đổi: chiến thuật không phải bản vẽ trước trận, mà là cuộc sửa sai trong lúc đối thủ vẫn đang mỉm cười. Và với Nhật Bản, thử thách thực sự không nằm ở việc họ có vô địch hay không, mà nằm ở việc họ sẽ xử lý những tình huống bất ngờ như thế nào khi đối thủ chơi với 200% sức lực. Giải đấu này cũng là một phép thử cho hệ thống đào tạo trẻ của Nhật Bản. Với việc nhiều trụ cột có thể được cho nghỉ ngơi để chuẩn bị cho những giải đấu lớn hơn, các cầu thủ trẻ sẽ có cơ hội thể hiện mình. Đây là lúc mà chúng ta sẽ thấy được chiều sâu thực sự của bóng chuyền Nhật Bản, và liệu họ có đủ nguồn lực để duy trì vị thế số một châu Á trong nhiều năm tới hay không. Tất cả các trận đấu sẽ được phát sóng trực tiếp trên VBTV, một nền tảng kỹ thuật số của FIVB. Điều này cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của thế giới đối với bóng chuyền châu Á, và cũng là cơ hội để các đội bóng khác trong khu vực học hỏi từ Nhật Bản. Bởi vì cuối cùng, sự phát triển của bóng chuyền châu Á không chỉ phụ thuộc vào sự thống trị của một quốc gia, mà còn phụ thuộc vào việc các quốc gia khác có thể thu hẹp khoảng cách như thế nào. Khi giải đấu kết thúc, chúng ta sẽ có câu trả lời rõ ràng hơn về tương lai của bóng chuyền nam châu Á. Nhưng ngay từ bây giờ, tôi đã thấy một điều chắc chắn: Nhật Bản đang bước vào giải đấu này với tư cách là đội bóng số một, và họ sẽ không dễ dàng từ bỏ vị thế đó. Câu hỏi đặt ra là liệu các đội bóng khác có đủ dũng cảm để thách thức họ hay không. Và đó, mới là điều đáng xem nhất tại Fukuoka năm nay.